Èló ni ìpalára Omicron ti dínkù? Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìwádìí gidi fi hàn pé

“Ìwà ìbàjẹ́ Omicron sún mọ́ ti àrùn ibà ìgbàlódé” àti “Omicron kò ní àrùn tó pọ̀ tó ti Delta.” …… Láìpẹ́ yìí, ọ̀pọ̀ ìròyìn nípa ìwà ìbàjẹ́ ti irú àrùn tuntun ti Omicron ti ń tàn kálẹ̀ lórí ìkànnì ayélujára.

Ní tòótọ́, láti ìgbà tí irú àrùn Omicron mutant ti bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kọkànlá ọdún 2021 àti bí ó ṣe gbilẹ̀ kárí ayé, ìwádìí àti ìjíròrò lórí àrùn fáírọ́ọ̀sì àti ìtànkálẹ̀ àrùn náà ti ń bá a lọ láìdáwọ́dúró. Kí ni ìrísí àrùn fáírọ́ọ̀sì Omicron lọ́wọ́lọ́wọ́? Kí ni ìwádìí náà sọ nípa rẹ̀?

Onírúurú ìwádìí yàrá: Omicron kò lágbára tó bẹ́ẹ̀
Ní gidi, ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kìíní ọdún 2022, ìwádìí kan láti Yunifásítì ti Hong Kong Li Ka Shing Faculty of Medicine fi hàn pé Omicron (B.1.1.529) lè má ní àkóràn tó pọ̀ ju irú àrùn àtijọ́ àti àwọn irú àrùn mìíràn tó ń fa àrùn náà lọ.
A rí i pé irú Omicron mutant kò ṣiṣẹ́ dáadáa nínú lílo transmembrane serine protease (TMPRSS2), nígbà tí TMPRSS2 lè mú kí àwọn sẹ́ẹ̀lì olùgbàlejò rọrùn nípa fífọ́ protein spike ti coronavirus tuntun. Ní àkókò kan náà, àwọn olùwádìí ṣàkíyèsí pé ìyípadà Omicron dínkù gidigidi nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ènìyàn Calu3 àti Caco2.

Orísun àwòrán lórí íńtánẹ́ẹ̀tì

Nínú àpẹẹrẹ eku k18-hACE2, ìyípadà Omicron dínkù ní àwọn apá òkè àti ìsàlẹ̀ ti àwọn eku ní ìfiwéra pẹ̀lú ẹ̀yà àtijọ́ àti ẹ̀yà Delta mutant, àti pé àrùn ẹ̀dọ̀fóró rẹ̀ kò le tó, nígbàtí àkóràn Omicron fa ìdínkù ìwọ̀n àti ikú díẹ̀ ju ẹ̀yà àtijọ́ àti àwọn ẹ̀yà Alpha, Beta àti Delta mutants lọ.
Nítorí náà, àwọn olùwádìí parí èrò sí pé ìbísí àti ìpalára àrùn Omicron ti dínkù nínú àwọn eku.

Orísun àwòrán lórí íńtánẹ́ẹ̀tì

Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù karùn-ún ọdún 2022, Nature tẹ ìwé kan jáde láti ọwọ́ Yoshihiro Kawaoka, onímọ̀ nípa àrùn fáírọ́ọ̀sì láti Yunifásítì Tokyo àti Yunifásítì Wisconsin, ó sì jẹ́rìí sí i fún ìgbà àkọ́kọ́ nínú àpẹẹrẹ ẹranko pé Omicron BA.2 kò lágbára tó irú ìṣàn ẹ̀jẹ̀ tó ti wà tẹ́lẹ̀.

Àwọn olùwádìí yan àwọn kòkòrò àrùn BA.2 alààyè tí a yà sọ́tọ̀ ní Japan láti kó àrùn àwọn eku àti hamsters k18-hACE2, wọ́n sì rí i pé, lẹ́yìn tí wọ́n bá kó àrùn náà pẹ̀lú ìwọ̀n kan náà, àwọn eku tí ó ní BA.2 àti BA.1 ní àwọn àmì àrùn náà nínú ẹ̀dọ̀fóró àti imú wọn kéré sí i ju àkóràn New Crown strain ti àkọ́kọ́ lọ (p<0.0001).

Àbájáde ìwọ̀n wúrà yìí fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé Omicron kò ní agbára púpọ̀ ju irú ẹranko ìgbẹ́ àtijọ́ lọ. Ní ìyàtọ̀ sí èyí, kò sí ìyàtọ̀ pàtàkì nínú àwọn àmì àrùn fáírọ́ọ̀sì nínú ẹ̀dọ̀fóró àti imú àwọn ẹranko lẹ́yìn àkóràn BA.2 àti BA.1.

Orísun àwòrán lórí íńtánẹ́ẹ̀tì

Àwọn àyẹ̀wò load viral PCR fihàn pé àwọn eku tí ó ní BA.2 àti BA.1 ní load viral nínú ẹ̀dọ̀fóró àti imú ju ti New Crown àtilẹ̀wá lọ, pàápàá jùlọ nínú ẹ̀dọ̀fóró (p<0.0001).

Gẹ́gẹ́ bí àbájáde nínú àwọn eku, àwọn àmì àrùn tí a rí ní imú àti ẹ̀dọ̀fóró àwọn hamsters tí ó ní BA.2 àti BA.1 kéré sí irú ìpilẹ̀ṣẹ̀ lẹ́yìn “abẹ́rẹ́” pẹ̀lú ìwọ̀n kan náà ti fáírọ́ọ̀sì, pàápàá jùlọ nínú ẹ̀dọ̀fóró, àti pé ó kéré díẹ̀ ní imú àwọn hamsters tí ó ní BA.2 ju BA.1 lọ - ní tòótọ́, ìdajì àwọn hamsters tí ó ní BA.2 kò ní àkóràn ẹ̀dọ̀fóró.

A tún rí i pé àwọn irúgbìn ìpilẹ̀ṣẹ̀ náà, BA.2 àti BA.1, kò ní ìdènà-àìní-àìní-ara-ẹni lẹ́yìn àkóràn náà - gẹ́gẹ́ bí ohun tí a ti rí nínú àwọn ènìyàn gidi nígbà tí wọ́n bá ní àkóràn pẹ̀lú àwọn àyípadà tuntun tí ó yàtọ̀ síra.

Orísun àwòrán lórí íńtánẹ́ẹ̀tì

Dáta ayé gidi: Omicron kò níí fa àìsàn tó le koko mọ́

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìwádìí tí a mẹ́nu kàn lókè yìí ti ṣàlàyé ìdínkù nínú ìfàsẹ́yìn Omicron nínú àwọn àpẹẹrẹ ẹranko yàrá ìwádìí, ṣùgbọ́n ṣé bẹ́ẹ̀ náà ló rí ní ayé gidi?

Ní ọjọ́ keje oṣù kẹfà ọdún 2022, WHO ṣe ìtẹ̀jáde ìròyìn kan tí ó ń ṣe àyẹ̀wò ìyàtọ̀ nínú bí àwọn ènìyàn tí ó ní àrùn náà ṣe le tó nígbà àjàkálẹ̀ àrùn Omicron (B.1.1.529) ní ìfiwéra pẹ̀lú àjàkálẹ̀ àrùn Delta.

Ìròyìn náà ní àwọn aláìsàn tuntun 16,749 tí wọ́n ti wà ní ìsàlẹ̀ ọkàn láti gbogbo agbègbè South Africa, títí kan 16,749 láti inú àjàkálẹ̀ àrùn Delta (2021/8/2 sí 2021/10/3) àti 17,693 láti inú àjàkálẹ̀ àrùn Omicron (2021/11/15 sí 2022/2/16). A tún pín àwọn aláìsàn sí àwọn tí ó le koko, tí ó le koko àti tí kò le koko.

pataki: nini gbigba ategun ti o n fa ategun, tabi atẹgun ati atẹgun transisal ti o n san ga, tabi atẹgun awọ ara ti o njade lara ara (ECMO), tabi gbigba si ICU lakoko ile iwosan.
-àìlera (líle): mo gba atẹ́gùn nígbà tí mo wà nílé ìwòsàn
-kò le koko: tí a kò bá mú èyíkéyìí nínú àwọn ipò tí a mẹ́nu kàn lókè yìí ṣẹ, aláìsàn náà kò le koko.

Àwọn ìwádìí náà fi hàn pé nínú ẹgbẹ́ Delta, 49.2% ló ṣe pàtàkì, 7.7% ló ṣe pàtàkì, 28% gbogbo àwọn aláìsàn tó ní àrùn Delta ló kú nílé ìwòsàn, nígbà tí nínú ẹgbẹ́ Omicron, 28.1% ló ṣe pàtàkì, 3.7% ló ṣe pàtàkì, àti 15% gbogbo àwọn aláìsàn tó ní àrùn Omicron tó ní àrùn náà ló kú nílé ìwòsàn. Bákan náà, àárín àkókò tí wọ́n fi dúró jẹ́ ọjọ́ méje ní ẹgbẹ́ Delta ní ìfiwéra pẹ̀lú ọjọ́ mẹ́fà nínú ẹgbẹ́ Omicron.

Ni afikun, iroyin naa ṣe itupalẹ awọn okunfa ti o ni ipa lori ọjọ-ori, abo, ipo ajesara ati awọn ibajẹ ara, o si pari pe Omicron (B.1.1.529) ni asopọ pẹlu iṣeeṣe kekere ti aisan to lewu ati ti o lewu (95% CI: 0.41 si 0.46; p<0.001) ati eewu kekere ti iku ni ile-iwosan (95% CI: 0.59 si 0.65; p<0.001).

Orísun àwòrán lórí íńtánẹ́ẹ̀tì

Fún àwọn oríṣiríṣi ẹ̀yà ara Omicron, àwọn ìwádìí síwájú sí i tún ti ṣe àgbéyẹ̀wò àrùn wọn ní kíkún.

Ìwádìí kan láti New England ṣe àyẹ̀wò àwọn ọ̀ràn Delta 20770, àwọn ọ̀ràn Omicron B.1.1.529 àti 29840 ti Omicron BA.2, wọ́n sì rí i pé ìpíndọ́gba àwọn ikú jẹ́ 0.7% fún Delta, 0.4% fún B.1.1.529 àti 0.3% fún BA.2. Lẹ́yìn tí wọ́n ṣe àtúnṣe sí àwọn ohun tó ń da rú, ìwádìí náà parí èrò sí pé ewu ikú kéré gan-an fún BA.2 ní ìfiwéra pẹ̀lú Delta àti B.1.1.529.

Orísun àwòrán lórí íńtánẹ́ẹ̀tì

Ìwádìí mìíràn láti South Africa ṣe àyẹ̀wò ewu ilé ìwòsàn àti ewu àbájáde tó le koko fún Delta, BA.1, BA.2 àti BA.4/BA.5. Àwọn èsì náà fihàn pé nínú àwọn aláìsàn tuntun 98,710 tí wọ́n ní àkóràn nínú ìwádìí náà, 3825 (3.9%) ni wọ́n gbà sí ilé ìwòsàn, nínú èyí tí 1276 (33.4%) ní àrùn líle koko.

Láàrín àwọn tí ó ní àwọn ìyípadà tó yàtọ̀ síra, 57.7% àwọn aláìsàn tí ó ní àrùn Delta ní àrùn líle koko (97/168), ní ìfiwéra pẹ̀lú 33.7% àwọn aláìsàn tí ó ní àrùn BA.1 (990/2940), 26.2% ti BA.2 (167/637) àti 27.5% ti BA.4/BA.5 (22/80). Ìwádìí onírúurú fihàn pé ìṣeeṣe láti ní àrùn líle koko láàárín àwọn tí ó ní àrùn Delta > BA.1 > BA.2, nígbàtí ìṣeeṣe láti ní àrùn líle koko láàárín àwọn tí ó ní àrùn BA.4/BA.5 kò yàtọ̀ ní pàtàkì ní ìfiwéra pẹ̀lú BA.2.
Àìsàn náà dínkù, àmọ́ ó yẹ kí a ṣọ́ra gidigidi

Àwọn ìwádìí yàrá àti ìwádìí gidi láti ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè ti fihàn pé Omicron àti àwọn ẹ̀yà rẹ̀ kò lágbára tó bẹ́ẹ̀ tí wọn kò sì lè fa àìsàn tó le koko ju irú àwọn ẹ̀yà àtijọ́ àti àwọn ẹ̀yà mìíràn tó ń yípadà lọ.

Sibẹsibẹ, nkan atunyẹwo kan ninu atẹjade The Lancet ti Oṣu Kini ọdun 2022, ti a pe ni 'Milder but not mild', ṣe akiyesi pe botilẹjẹpe ikolu Omicron jẹ 21% ti awọn eniyan ti o wa ni ile iwosan ni awọn ọdọ South Africa, ipin ti awọn ibesile ti o fa arun lile ṣee ṣe ki o pọ si ni awọn olugbe ti o ni awọn ipele ikolu oriṣiriṣi ati awọn ipele ajesara oriṣiriṣi. (Sibẹsibẹ, ninu olugbe ọdọ South Africa yii, 21% ti awọn alaisan ti o wa ni ile iwosan ti o ni iyatọ omicron SARS-CoV-2 ni o ni awọn ipa ile-iwosan ti o lagbara, ipin kan ti o le pọ si ati fa ipa pataki lakoko ibesile ni awọn olugbe ti o ni awọn nọmba oriṣiriṣi ati awọn ipele kekere ti ajesara ti a gba nipasẹ ikolu tabi ajesara.)

Ní ìparí ìròyìn WHO tí a mẹ́nu kàn tẹ́lẹ̀, ẹgbẹ́ náà kíyèsí pé láìka ìdínkù ìfàjẹ̀sín ti irú àrùn tí ó ti wà tẹ́lẹ̀ sí, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdá mẹ́ta àwọn aláìsàn Omicron (B.1.1.529) tí wọ́n wà nílé ìwòsàn ní àrùn líle koko, àti pé onírúurú àwọn àyípadà tuntun ti ade ń bá a lọ láti fa àìsàn àti ikú gíga fún àwọn àgbàlagbà, àwọn tí kò ní ìdènà àrùn tàbí àwọn tí kò ní àjẹsára. (A tún fẹ́ kí a ṣọ́ra pé a kò gbọdọ̀ wo ìwádìí wa gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ń ṣètìlẹ́yìn fún ìtàn ìyàtọ̀ “tín-tín-tín”. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdá mẹ́ta àwọn aláìsàn Omicron tí wọ́n wà nílé ìwòsàn ní àrùn líle koko, 15% sì kú; àwọn nọ́mbà tí kò ṣe pàtàkì……Láàrín àwọn ènìyàn tí ó ní ìpalára, ìyẹn àwọn aláìsàn ní ọjọ́ orí tí ó ga jù, nínú àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ìpalára àrùn líle koko, nínú àwọn aláìlera àti láàárín àwọn tí kò ní àjẹsára, COVID-19 (gbogbo VOCs) ń bá a lọ láti ṣe àfikún sí àìsàn àti ikú ńlá.)

Àwọn ìwádìí tí a ti ṣe tẹ́lẹ̀ láti ọ̀dọ̀ Omicron nígbà tí ó fa ìgbì karùn-ún àjàkálẹ̀-àrùn ní Hong Kong fihàn pé ní ọjọ́ kẹrin oṣù karùn-ún ọdún 2022, àwọn ènìyàn 9115 ló kú nínú àwọn ènìyàn 1192765 tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dé ní àkókò ìgbì karùn-ún (ìwọ̀n ikú 0.76%) àti iye ikú 2.70% fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ju ọmọ ọdún 60 lọ (ní nǹkan bí 19.30% àwọn ènìyàn ọjọ́ orí yìí ni a kò fún ní àjẹsára).

Ní ìyàtọ̀ sí èyí, 2% àwọn ará New Zealand tí wọ́n ju ọmọ ọdún 60 lọ nìkan ni wọn kò gba àjẹ́sára, èyí tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìwọ̀n ikú díẹ̀ tí ó jẹ́ 0.07% fún àjàkálẹ̀ àrùn tuntun náà.

Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n sábà máa ń jiyàn pé Newcastle lè di àrùn àsìkò àti àrùn tó ń tàn kálẹ̀ lọ́jọ́ iwájú, àwọn ògbóǹkangí onímọ̀-ẹ̀kọ́ kan wà tí wọ́n ní èrò tó yàtọ̀.

Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì mẹ́ta láti Yunifásítì Oxford àti Ilé Ìwádìí Iṣọ̀kan ti European Union gbàgbọ́ pé ìpele tí ó kéré síi ti Omicron lè jẹ́ àbájáde lásán, àti pé ìtẹ̀síwájú kíákíá ti antigenic (ìyípadà antigenic) lè mú àwọn ìyàtọ̀ tuntun wá.

Láìdàbí ìsálà àjẹ́sára àti ìfàjẹ̀sí, tí ó wà lábẹ́ ìfúnpá ìyípadà tó lágbára, ìfàjẹ̀sí sára sábà máa ń jẹ́ “àbájáde” ìyípadà. Àwọn kòkòrò àrùn máa ń yípadà láti mú agbára wọn láti tàn kálẹ̀ pọ̀ sí i, èyí sì tún lè yọrí sí ìbísí nínú ìfàjẹ̀sí. Fún àpẹẹrẹ, nípa fífikún ẹrù kòkòrò àrùn láti mú kí ìtànkálẹ̀ rọrùn, ó ṣì lè fa àrùn tó le gan-an.

Kì í ṣe ìyẹn nìkan, ṣùgbọ́n àrùn fáírọ́ọ̀sì náà yóò fa ìpalára díẹ̀ nígbà tí fáírọ́ọ̀sì náà bá ń tàn kálẹ̀ bí àwọn àmì àrùn náà bá fara hàn nígbà tó bá yá nínú àkóràn náà - gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú ọ̀ràn àwọn fáírọ́ọ̀sì influenza, HIV àti fáírọ́ọ̀sì hepatitis C, láti dárúkọ díẹ̀, tí ó ní àkókò púpọ̀ láti tàn kálẹ̀ kí ó tó fa àwọn àbájáde búburú.

Orísun àwòrán lórí íńtánẹ́ẹ̀tì

Nínú irú àwọn ipò bẹ́ẹ̀, ó lè ṣòro láti sọ àsọtẹ́lẹ̀ nípa ìtẹ̀síwájú irú àrùn tuntun tí a ń pè ní crown mutant variation láti inú ìfàjẹ̀sín Omicron tí ó kéré síi, ṣùgbọ́n ìròyìn ayọ̀ ni pé abẹ́rẹ́ tuntun ti crown ti fi hàn pé ewu àìsàn àti ikú tó le koko dínkù sí gbogbo àwọn àrùn onígbà díẹ̀, àti pé iye àwọn ènìyàn tí a ń pè ní crown abẹ́rẹ́ tí ń pọ̀ sí i ṣì jẹ́ ọ̀nà pàtàkì láti kojú àjàkálẹ̀ àrùn náà ní àkókò yìí.
Ìyìn: Panpan Zhou, PhD, Tsinghua University School of Medicine àti Postdoctoral Fellow, Scripps Research Institute, USA, ló ṣe àtúnyẹ̀wò àpilẹ̀kọ yìí ní ọ̀nà iṣẹ́.
Omicron antigen reagent tó ń dán ara rẹ̀ wò nílé